Kunst-Fiasco

Twee keer in evenveel weken hoorde ik twee van mijn eigen idolen twijfelen over iets wat ze gecreëerd hadden. Allebei  VROUWEN, ik zeg dit erbij omdat ik dit schrijf op VROUWENDAG en net gehoord heb dat vrouwen bijna altijd lijden aan het imposter-syndroom.
 
“IS HET WEL KUNST?” was de vraag. Ik beaamde bij allebei dat het NATUURLIJK kunst was, daar beide dames kunst ademen. Alles wat ze doen, elk in hun eigen domein,maar vooral in ALLES wat ze doen, is kunst. Ze hebben om te beginnen INHOUD, raken me en zijn zeer artistiek. 
 
Er zijn mensen die ‘kunst’ maken, die maken geen kunst. Deze zin slaat op het eerste gezicht op niets maar lees verder.
Kunst is voor mij een individuele expressie van een individuele emotie, gemaakt door een handeling – liefst met vakkennis – en bedoeld als boodschap, in het beste geval raakt het ook. Of het nu mooi of lelijk is, doet er niet toe. Is het individueel? Is het een expressie? Komt het uit een emotie? Zit er een zekere vaardigheid in? En wil het iets zeggen? Vijf maal ja = kunst!

Zo ken ik – bij wijze van een contrast te scheppen – iemand die interieurwinkels afschuimt en kijkt wat de trends zijn. Hij laat dan grote doeken maken en zet daar met autolak strepen op in de modekleuren. Die doeken hangt hij bij de voorgenoemde meubelzaken. daar worden die massaal gekocht omdat ze passen bij de bank of het tapijt. Hij noemt zichzelf een hardwerkende kunstenaar omdat hij HONDERDEN doeken per jaar maakt. Elke keer wanneer ik hem ontmoet moet hij altijd ‘nog 20 of 40 doeken maken die maand’.
‘Kunst kakken’ noemt hij het zelf.

Maar… is het een EXPRESSIE? Komt het uit een EMOTIE? Wil het iets ZEGGEN? Is het gemaakt met VAKKENNIS? (autolak op doek?) Is het bedoeld als BOODSCHAP? Ik tik nergens een ‘ja’ aan. Doch er staat onder zijn naam KUNSTENAAR gegraveerd op een koperplaat bij zijn voordeur. 

 Nu terug naar de twijfel bij de echte artiesten waarvan sprake in het begin van dit stukje. Blijkbaar kwam dat telkens door ondoordachte opmerkingen: “Allez, is dat nu kunst?” over hun out-of-the-box-projecten die bijzonder individueel (dixit origineel en heel persoonlijk dus) zijn. 
Ik zal mezelf nu geen echte kunstenaar noemen maar ik heb als prutser in de marge ook zo’n verhaal. In de stad waar mijn ouderlijk huis staat, had ik een vriend, die was 32 jaar ouder dan ik. Gaston ‘Sam’ Sampson, dé redder aan het strand geweest en een iconisch figuur vol straffe verhalen. Maar ook een ‘prutser’ én strandjutter. Elk jaar bouwde hij een kersttafereel in zijn voortuintje, het tafereel (elk jaar een ander thema) groter dan zijn huisje. Het laatste  jaar – hij moet het gevoeld hebben – zei hij dat het de laatste keer was dat hij zoiets bouwde. Normaal begon hij in januari al voor het volgende jaar, maar nu niet. Hij koesterde echter wel een andere droom. Met stukken van mannequin-poppen en zeeschatten wilde hij een soort verdronken Atlantis bouwen. Hij wist nog niet hoe maar droomde ervan om de poppen onder water te laten vergaan en vol nauplius larven en andere schelpdieren te laten be-pokken. Lichamen als onderwater-sprookjesburchten waarover ik datzelfde jaar ook schreef in mijn roman Ondine. Sam haalde echter het einde van de maand niet. Ik kon het idee waarover hij me verteld had, niet naast me neerleggen. Met hem in gedachten verzamelde ik mannequinpop-onderdelen. Ik verzamelde schelpen en bewerkte de lichamen zodat ze me deden denken aan mijn lievelings eiland Santorini, de oorsprong van het verdronken Atlantis. Het kwam allemaal samen.

Het kwam in een tentoonstelling in de coronazomer als stille getuige uit een andere wereld, voor mij was het Sams droom die gevisualiseerd was door mij. Het was alsof ik mijn dagboek liet zien aan de wereld. Ik tikte het verhaal van Sam ook uit op een typemachine omdat het verhaal de helft van het werk was. Het hing bij de beelden.
Iemand zei me niet lang daarna, “Ben jij verantwoordelijk voor dat fiasco met de mannequinpoppen?” Mijn fundering sloeg toen ook weg. Ik lachte en zei luchtig: “Ja, inderdaad.”
Ontvang meldingen omtrent reacties via mail
Ontvang een mail bij
1 Reactie
Oudste
Nieuwste
Inline Feedbacks
View all comments
Annemie Riemaker
11 maart 2024 10:53

Toeval of niet, net dit weekend was er in ons Wenduine een hele discussie over het nieuwe kunstwerk voor Beaufort op de rotonde als je vanuit Blankenberge Wenduine binnenrijdt. Heel veel mensen vonden het bronzen kunstwerk van gestapelde stoelen van Sara Bjarland geen kunst. Het kunstwerk werd bovendien door de gemeente (met voor de helft subsidie van de Provincie) aangekocht voor 200.000 € wat nog meer kwaad bloed zette. Mij verbaasde het dat het werk speciaal ontworpen is om op die plaats te staan omdat ik vond dat het daar niet echt tot zijn recht komt. De rotonde moet wel nog beplant worden dus misschien komt het dan beter tot zijn recht. Ik ben er zelfs 2 keer langsgereden zonder er op te letten. Het staat een beetje in de hoogte en blijkbaar was ik meer op het verkeer gefocust. Ik vind het zelf wel kunst en ik vermoed dat de protesterend Hanenaars het gewoon niet mooi vinden, maar dat is een kwestie van smaak. Voor mij is het niet altijd nodig dat een kunstwerk een boodschap in zich heeft die ik ken, al is het in sommige gevallen noodzakelijk dat je de boodschap van het werk meekrijgt om het echt te appreciëren, maar om iets mooi te vinden of origineel heb ik dat niet altijd nodig. Ook dat is natuurlijk persoonlijk. Mijn oom was kunstsmid en daar heb je dan weer vaak de discussie of dat nu een ambacht dan wel kunst is. Voor mij kan het beide zijn want moet een kunstenaar ook niet eerst de techniek goed beheersen voor hij/zij aan de slag kan voor zijn/haar creaties ?

© 2024 Jennifer Vrielinck | Alle rechten voorbehouden